Δευτέρα, 17 Σεπτεμβρίου 2012

Φθινόπωρο – Χειμώνας και Φυτοπροστασία: εποχή ξεκούρασης ή επαγρύπνησης;




Η αντιμετώπιση των φυτοπαθογόνων μυκήτων και βακτηρίων στις δενδρώδεις καλλιέργειες, αλλά και στο σύνολο των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, δεν θα πρέπει να περιορίζεται στη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων για εφαρμογή φυτοπροστατευτικών επεμβάσεων κατά τις κρίσιμες εποχές εμφάνισης των παθογόνων στη διάρκεια της βλαστικής περιόδου. Αντιθέτως, θα πρέπει να συνίσταται από μια δέσμη μέτρων ολοκληρωμένης αντιμετώπισης, εφαρμοζόμενων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, τα οποία, πρωτίστως, θα στοχεύουν στον περιορισμό των αρχικών μολυσμάτων μυκήτων και βακτηρίων και όχι στην εφαρμογή κατασταλτικών επεμβάσεων όταν πλέον οι πληθυσμοί των παθογόνων θα είναι ιδιαιτέρως υψηλοί και οι επικρατούσες συνθήκες, κλιματικές – βλαστικό στάδιο φυτικού οργανισμού, άκρως ευνοϊκές για την εξέλιξη προσβολών. 

Ζητούμενο αποτελεί η δημιουργία ενός «οπλοστασίου μέτρων» η επιλογή εφαρμογής των οποίων θα  είναι εξαρτώμενη κάθε φορά από τον παθογόνο παράγοντα και τη βιολογία του, από το φυτικό είδος (βλαστικό στάδιο, χαρακτηριστικά ευπάθειας – ανθεκτικότητας) και από το περιβάλλον (εποχή του έτους, εδαφοκλιματικές συνθήκες), με γνώμονα το μειωμένο κόστος παραγωγής, την μειωμένη επιβάρυνση του προϊόντος και του περιβάλλοντος, την παραγωγή ποιοτικών προϊόντων και την ασφάλεια παραγωγών και καταναλωτών. Σε κάθε περίπτωση αναδεικνύεται η ανάγκη απόλυτης συνεργασίας παραγωγών και άρτια επιστημονικά εξειδικευμένων γεωπόνων με στόχο την δημιουργία βιώσιμων και αποδοτικών γεωργικών εκμεταλλεύσεων στα πλαίσια των απαιτήσεων της εποχής μας. Στο συγκεκριμένο άρθρο παρατίθενται οι προτεινόμενες ενέργειες φυτοπροστασίας για τις σημαντικότερες δενδροκομικές καλλιέργειες της χώρας μας κατά τη διάρκεια της φθινοπωρινοχειμερινής περιόδου.

ΕΔΑΦΟΓΕΝΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΓΟΝΑ (σηψιρριζίες, αδρομυκώσεις, σήψεις λαιμού)
Πρόκειται για εδαφογενείς μύκητες του ριζικού συστήματος, του ξύλου, των αγγείων και του λαιμού των δένδρων (Armillaria mellea, Verticillium dahliae, Phytophthora spp.), οι οποίοι προσβάλουν το σύνολο, σχεδόν, των καλλιεργούμενων δενδροκομικών φυτών προκαλώντας τη νέκρωσή τους, ενώ η εξάπλωσή τους σε ένα οπωρώνα καθιστά απαγορευτική την επαναφύτευσή του για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Η χημική αντιμετώπισή τους δεν είναι εφικτή ή είναι μειωμένης αποτελεσματικότητας (στην καλύτερη περίπτωση). Σήμερα, οι συνήθεις πρακτικές αντιμετώπισής τους περιορίζονται σε μέτρα πρόληψης και τήρησης κανόνων υγιεινής στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, όπως εκρίζωση προσβεβλημένων φυτών και απομάκρυνση ή κάψιμο μαζί με το ριζικό τους σύστημα, αποστράγγιση του εδάφους, ισορροπημένη λίπανση – άρδευση κ.τ.λ.. Τα τελευταία χρόνια υιοθετείται, με υψηλότατα ποσοστά αποτελεσματικότητας, η εφαρμογή ωφέλιμων απομονώσεων μυκήτων του γένους Trichoderma, για τον τρόπο δράση και τις μεθόδους εφαρμογής των οποίων μπορείτε να ενημερωθείτε ανατρέχοντας σε παλαιότερα άρθρα μας. 
ΝΕΕΣ ΦΥΤΕΥΣΕΙΣ
Τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις νέες φυτεύσεις οπωρώνων. Πιο συγκεκριμένα, απαιτείται η σωστή επιλογή αγροτεμαχίου με βάση την μηχανική σύσταση, των δεδομένων εδαφικής ανάλυσης και το ιστορικό καλλιέργειας και φυτοπαθολογικών προβλημάτων, η σωστή επιλογή ποικιλίας σε συνάρτηση με τις περιβαλλοντικές συνθήκες της περιοχής, η προμήθεια υγιούς – πιστοποιημένου φυτικού υλικού, η ενδεδειγμένη στρατηγική εγκατάστασης με γνώμονα την μειωμένη υγρασία, τον αυξημένο αερισμό, την διαθεσιμότητα υψηλής ποιότητας νερού άρδευσης.
Η συγκεκριμένη εποχή του έτους, ιδιαίτερα τα διαστήματα τέλος Σεπτεμβρίου έως τέλος Νοεμβρίου και αρχές Φεβρουαρίου έως τέλος Μαρτίου, ενδείκνυται για την εγκατάσταση ωφέλιμων μικροοργανισμών στο έδαφος και στο ριζικό σύστημα των νεαρών δενδρυλλίων, με σκοπό την αντιμετώπιση εδαφογενών παθογόνων του ριζικού συστήματος, του ξύλου, των αγγείων και του λαιμού των δένδρων (Armillaria mellea, Verticillium dahliae, Phytophthora spp.). Ειδικότερα, οι μύκητες του γένους Trichoderma είναι ιδανικοί για εφαρμογή με τη μορφή εμβάπτισης του ριζικού συστήματος κατά την φύτευση των νεαρών δενδρυλλίων, ενώ αποτελεσματικότατες είναι και οι εφαρμογές ριζοποτισμάτων σε δενδρύλλια έως τεσσάρων ετών. Σε δένδρα μεγαλύτερης ηλικίας με εκδηλωμένα φαινόμενα προσβολών, τα ριζοποτίσματα μυκήτων του γένους Trichoderma συμβάλλουν αποφασιστικά στον περιορισμό της επέκτασης παθογόνων και ασθένειας.

ΜΗΛΟΕΙΔΗ
Φουζικλάδιο μηλιάς και αχλαδιάς. Σε οπωρώνες με βεβαρημένο και μέσης σοβαρότητας ιστορικό προσβολών φουζικλαδίου,  προτείνεται ο περιορισμός του μεγέθους των αρχικών μολυσμάτων (υπεύθυνα για τις πρωτογενείς μολύνσεις της Άνοιξης) με τις ακόλουθες τακτικές: συλλογή και κάψιμο φύλλων (μηλιά και αχλαδιά) και προσβεβλημένων κλαδιών με εμφανείς προσβολές με η μορφή ελκών (αχλαδιά), εφαρμογή χαλκούχων σκευασμάτων κατά ην περίοδο της πτώσης των φύλλων, ψεκασμός των πεσμένων φύλλων με 5% ουρία ή με σκευάσματα μυκήτων του γένους Trichoderma. Οι συγκεκριμένες δράσεις συμβάλλουν αποφασιστικά και στη μείωση των διαθέσιμων μολυσμάτων Αλτερνάριας, Σεπτόριας και μυκήτων που προκαλούν έλκη και σήψεις ξύλου στους συγκεκριμένους ξενιστές.
Βακτηριακό κάψιμο της αχλαδιάς και λοιπές βακτηριολογικές προσβολές. Συνιστάται αφαίρεση και καταστροφή των μολυσμένων τμημάτων και ψεκασμός με βορδιγάλειο πολτό ή άλλο πυκνό χαλκούχο σκεύασμα αμέσως μετά την πτώση του 70 – 80% των φύλλων (συνδυασμένη αποτελεσματικότητα και εναντίον του Φουζικλαδίου).

ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ
Εξώασκος, Κορύνεο, Μονίλια, Κλαδοσπόριο, Κυτόσπορα. Για τον περιορισμό της επιβίωσης των μολυσμάτων των συγκεκριμένων παθογόνων συνιστάται ψεκασμός με βορδιγάλειο πολτό, χαλκούχα μυκητοκτόνα, θειασβέστιο ή θειασβέστιο με προσθήκη χαλκού. Η συγκεκριμένη εφαρμογή πραγματοποιείται συνήθως στο τέλος του Χειμώνα (πριν το «φούσκωμα» των οφθαλμών), αλλά σε περιπτώσεις εκτεταμένων προσβολών σε φύλλα και κλαδιά (π.χ. ροδακινιά) ιδιαιτέρως αποτελεσματικός είναι ένας ψεκασμός στην πτώση των φύλλων το Φθινόπωρο. 
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίδεται και όσο αφορά στην απομάκρυνση - καταστροφή των προσβεβλημένων κλαδιών και βραχιόνων (έλκη) από τον οπωρώνα. Οι συγκεκριμένες τακτικές φυτοπροστασίας συμβάλλουν και στην προστασία των δένδρων και από βακτηριολογικές προσβολές (βακτήρια του γένους Pseudomonas) οι οποίες δημιούργησαν τα τελευταία χρόνια σοβαρότατα προβλήματα.

ΕΛΙΑ  
Κυκλοκόνιο. Για το Κυκλοκόνιο και ιδιαίτερα για περιοχές στις οποίες το παθογόνο εμφανίζεται ενδημικά με υψηλή ένταση ασθένειας, συνίσταται φθινοπωρινός ψεκασμός με χαλκούχα σκευάσματα ή mancozeb (αποφυγή λεκιάσματος ελαιόκαρπου / μικρότερη περίοδος ως τη συγκομιδή). Κατά την περίοδο μετά τη συγκομιδή ο συγκεκριμένος ψεκασμός θα πρέπει να επαναληφθεί, ειδικά σε ελαιώνες με βεβαρημένο ιστορικό. Την άνοιξη κατά την έκπτυξη της νέας βλάστησης ο ψεκασμός επαναλαμβάνεται. Η συγκεκριμένη τακτική φυτοπροστασίας καλύπτει τις εκμεταλλεύσεις και από τις προσβολές από Γλοιοσπόριο.
Καρκίνος ελιάς. Οι εφαρμογές των χαλκούχων σκευασμάτων προστατεύουν τα δένδρα και από τις προσβολές του Pseudomonas savastanoi pv savastanoi. Θα πρέπει όμως να δίδεται ιδιαίτερη σημασία στην αφαίρεση των προσβεβλημένων κλαδιών ή/και βραχιόνων και οι εκτεθειμένες περιοχές να καλύπτονται με κάποιο χαλκούχο σκεύασμα. Οι συγκεκριμένες εφαρμογές επαναλαμβάνονται μετά από την επίδραση οποιουδήποτε παράγοντα που θα προκαλέσει πληγές και λύσεις της συνέχειας των φυτικών ιστών (χαλάζι, παγετός, κλάδεμα).
Ζιζανιοκτονία. Για την διευκόλυνση της συλλογής του ελαιοκάρπου και πριν την έναρξη της είναι αναγκαίο να προηγηθούν κάποιες εργασίες για την καταπολέμηση των ζιζανίων και προετοιμασίας του εδάφους. Με αυτές τις εργασίες διευκολύνουμε τη διαδικασία συλλογής του ελαιοκάρπου με το άπλωμα των δικτύων στο έδαφος. Η καταπολέμηση των ζιζανίων μπορεί να γίνει με μηχανικά μέσα όπως κυρίως διάφορα χορτοκοπτικά (σπανίως με φρέζα) ή με χημικά μέσα ή με συνδυασμό και των δύο. Κατάλληλα σκευάσματα χημικής αντιμετώπισης των ζιζανίων είναι αυτά με δραστική ουσία glyphosate, τα οποία έχουν διασυστηματική μεταφυτρωτική δράση και εξοντώνουν ετήσια και πολυετή ζιζάνια. Λόγω της διασυστηματικής  τους ιδιότητας η δράση τους εκδηλώνεται με αργούς ρυθμούς, με απαιτούμενο διάστημα ενός μήνα για την νέκρωση  των ζιζανίων. Τα σκευάσματα με δραστικές ουσίες diquat και glufosinate είναι επίσης κατάλληλα δρώντας ως επαφής και μεταφυτρωτικά εναντίον ετήσιων και πολυετών ζιζανίων. Εκδηλώνουν την δράση τους εντός 2-3 ημερών, αλλά  τα «επίμονα» ζιζάνια σ’ αυτή την περίπτωση αναβλαστάνουν. Τα σκευάσματα με δραστική ουσία oxyfluorfen που λειτουργούν προφυτρωτικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν  μετά από  φρεζάρισμα ή σε συνδυασμό με τα σκευάσματα επαφής βελτιώνοντας έτσι την διάρκεια της ζιζανιοκτονίας.

ΦΙΣΤΙΚΙΑ
Καμαροσπόριο φιστικιάς (Botryosphaeria dothidea, αγενές: Fusicoccum sp.).  Μετά τη συγκομιδή του καρπού εφαρμογές χαλκούχων σκευασμάτων, θειασβεστίου ή θειασβεστίου με προσθήκη χαλκού μειώνουν δραστικά τον πληθυσμό των μολυσματικών μονάδων του παθογόνου που θα καταφέρουν να επιβιώσουν με αποτέλεσμα την εμφάνιση μειωμένων ποσοστών προσβολής την ερχόμενη καλλιεργητική περίοδο.  
Η συγκεκριμένη εφαρμογή συμβάλλει στον περιορισμό της Σεπτόριας και της Αλτερνάριας, παθογόνων που τα τελευταία χρόνια προκαλούν σημαντικότατες απώλειες στην παραγωγικότητα των δένδρων. Επιπρόσθετα, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίδεται και όσο αφορά στην απομάκρυνση - καταστροφή των πεσμένων φύλλων και των προσβεβλημένων κλαδιών και βραχιόνων (έλκη) από τον οπωρώνα.

ΚΑΡΥΔΙΑ
Μαρσονίνα της καρυδιάς. Η αντιμετώπιση του συγκεκριμένου παθογόνου βασίζεται σε συλλογή, παράχωμα ή καταστροφή των πεσμένων φύλλων, σε κλάδεμα και καταστροφή των κλαδίσκων με έλκη από το παθογόνο και τέλος σε εφαρμογή χαλκούχων σκευασμάτων μετά τη συγκομιδή και λίγο πριν την έκπτυξη της νέας βλάστησης. Προσοχή θα πρέπει να δίδεται στις εφαρμογές χαλκούχων για την αποφυγή φαινομένων φυτοτοξικότητας.

ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΗ
Κορυφοξήρα. Ο περιορισμός του συγκεκριμένο φυτοπαθογόνου επιτυγχάνεται με 2 - 3 ψεκασμούς με βορδιγάλειο πολτό ή με κάποιο άλλο χαλκούχο μυκητοκτόνο κατά την διάρκεια του φθινοπώρου αλλά και του χειμώνα. Πιο συγκεκριμένα, με την έναρξη των πρώτων βροχών γίνεται ο πρώτος ψεκασμός. Συνιστάται η αποφυγή του κλαδέματος και του οργώματος κατά τις περιόδους βροχής διότι έτσι προκαλούνται πληγές στα δένδρα και διευκολύνεται η είσοδος των μολυσμάτων του μύκητα. Οι ψεκασμοί θα πρέπει να επαναλαμβάνονται μετά από παγετό ή χαλάζι καθώς και μετά από περιόδους δυνατών ανέμων κατά τις οποίες δημιουργούνται πληγές στα δένδρα. 

ΡΟΔΙΑ
Botrytis cinerea, Penicillium glabrum, Aspergilus niger var. tubigensis και Pilidiella granati. Η αντιμετώπιση των συγκεκριμένων παθογόνων βασίζεται σε συλλογή, παράχωμα ή καταστροφή των πεσμένων φύλλων και καρπών, σε κλάδεμα και καταστροφή των κλαδίσκων με έλκη από τα παθογόνα και σε εφαρμογή χαλκούχων σκευασμάτων μετά τη συγκομιδή και λίγο πριν την έκπτυξη της νέας βλάστησης. 
Απαιτείται έγκυρη - έγκαιρη διάγνωση των φυτοπαθολογικών αιτιών και άμεση λήψη μέτρων φυτοπροστασίας (απομάκρυνση προσβεβλημένων, ριζοποτίσματα βιολογικών παραγόντων με σκοπό την παρεμπόδιση εξάπλωσης των παθογόνων κ.τ.λ.).

ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΦΥΤΑ
Αρώνια. Το συγκεκριμένο φυτικό είδος, στα δύο έτη που καλλιεργείται στην Ελλάδα, δεν έχει εμφανίσει ιδιαίτερα προβλήματα φυτοπροστασίας. Σε σποραδικές και μεμονωμένες περιπτώσεις, όμως, διαγνώσθηκαν προβλήματα προσβολών από μύκητες που προκαλούν σήψη του λαιμού και της ρίζας (Αρμιλλάρια - Φυτόφθορα), οι οποίες αντιμετωπίζονται προληπτικά με τον αποικισμό των φυτών κατά την εγκατάστασή τους (τέλος Οκτώβρη - αρχές Δεκέμβρη, Φεβρουάριος - Μάρτιος) με απομονώσεις του γένους Trichoderma. Σε εκμεταλλεύσεις όπου αποδεδειγμένα αντιμετωπίζουν προβλήματα μυκήτων υπέργειου τμήματος απαιτούνται φθινοπωρινές και χειμερινές εφαρμογές μυκητοκτόνων βιολογικού προφίλ, σ' αυτές τις περιπτώσεις απαραίτητες θεωρούνται οι επισκοπήσεις των αγρών από εξειδικευμένο προσωπικό ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα φυτοτοξικότητας και μείωσης της εμπορικής αξίας των φύλλων (τα οποία είναι εμπορεύσιμα λίγο πριν την πτώση τους).
Ιπποφαές - Goji berry - Μύρτιλο - Φραγκοστάφυλα. Ισχύουν αυτά που αναφέρονται για την καλλιέργεια της αρώνιας με την προσθήκη ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις προσβολές από Βερτισίλλιο (Verticillium dahliae), Φουζάριο (Fusarium spp.) και Ριζοκτόνια (Rhizoctonia solani), ειδικά σε εκείνες τις περιπτώσεις που δεν έχουν φυτευτεί φυτά αποικισμένα με ωφέλιμους μικροοργανισμούς. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται έγκυρη - έγκαιρη διάγνωση των φυτοπαθολογικών αιτιών και άμεση λήψη μέτρων φυτοπροστασίας (απομάκρυνση προσβεβλημένων, ριζοποτίσματα βιολογικών παραγόντων με σκοπό την παρεμπόδιση εξάπλωσης των παθογόνων κ.τ.λ.).

Για τις όποιες διευκρινήσεις καθώς και για την παροχή υπηρεσιών κατευθυνόμενης φυτοπροστασίας απευθυνθείτε στο e – mail: g.a.bardas@gmail.com.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου